Trơ lỳ với nỗi đau, hay vững vàng trước sóng gió?

Có một điều mà La Hầu Bò Cạp của mình thực hành mãi vẫn chưa thật sự thành thạo, đó là cảm nhận được nỗi khổ của người khác một cách tự nhiên.

Khi nhìn những người có năng lượng Bò Cạp mạnh quanh mình, mẹ mình có cung 4 Bò Cạp, vài người bạn có Moon Bò Cạp, mình luôn ngạc nhiên trước khả năng của họ. Họ dường như cảm nhận được rất nhanh những gì đang diễn ra bên dưới lời nói. Chỉ cần nhìn một ánh mắt, một khoảng lặng bất thường, họ đã biết người đối diện đang có chuyện. Và vì cảm nhận được sớm nên họ cũng dễ dàng xuất hiện đúng lúc để hỗ trợ.

Còn mình thì có một độ “trơ” nhất định với những dao động cảm xúc tinh tế. Không phải là không quan tâm, mà là mình thường không tự động cảm thấy nỗi đau của người khác trong chính cơ thể hay cảm xúc của mình. Nếu không nói ra, nhiều khi mình cũng không nhận ra. Mệt là chính vì vậy mà mình lại dễ bị xiêu lòng bởi những người kể lể cái khổ, và đã bị thao túng không ít lần.

Khi một người nói rất nhiều về nỗi đau của họ, mình mới nhận được tín hiệu rõ ràng rằng: “À, người này đang cần giúp đỡ.” Nhưng càng ngày, mình càng nhận ra đây cũng là một điểm mù. Bởi không phải ai đau nhất cũng là người kể nhiều nhất về nỗi đau của mình, có những người càng đau lại càng im lặng. Còn đôi khi người kể lể lại là người cố tình muốn lợi dụng lòng tốt của đối phương.

Đó có lẽ là một trong những bài học lớn của La Hầu Bò Cạp đối với mình: học cách nhìn sâu hơn những gì đang được thể hiện trên bề mặt.

Tuy vậy, điều mình từng xem là hạn chế lại dần bộc lộ một mặt tích cực khác. Bởi vì không hấp thụ cảm xúc của người khác quá nhanh, nên trong những tình huống hỗn loạn, mình thường giữ được sự bình tâm tương đối. Khi một người đang hoảng loạn, mình ít khi hoảng loạn theo. Khi một người đang chìm trong cảm xúc, mình thường vẫn còn đủ khoảng cách để suy nghĩ xem điều gì là cần thiết nhất lúc này.

Có những lúc mình từng tự trách bản thân vì sao không nhạy cảm như người khác. Nhưng càng quan sát, mình càng thấy xã hội cần cả hai kiểu người. Kiểu người giống như chiếc radar, phát hiện cơn bão từ rất xa. Cũng cần có người giống như chiếc neo, khi cơn bão thật sự tới, họ vẫn còn đứng vững để giữ con thuyền.

Nếu radar quá nhạy mà nội tâm chưa đủ quân bình, người ta rất dễ phản ứng từ chính nỗi sợ của mình. Muốn cứu người vì không chịu nổi khi nhìn thấy người khác đau. Muốn làm điều gì đó thật nhanh để giảm bớt cảm giác bất lực của bản thân. Và đôi khi vô tình lại gia cố thêm chính nỗi khổ mà mình muốn xoa dịu.

Nên điều mình mong phát triển không phải là trở thành người cảm thấy nhiều đau khổ hơn, mà là khả năng nhìn thấy khổ mà không dửng dưng, nhưng đồng thời cũng không chìm xuống cùng nó. Nhìn thấy nỗi đau của người khác mà vẫn giữ được sự sáng suốt để hỏi:

“Điều gì thực sự giúp họ bước tiếp?”

Có lẽ đó cũng là lý do mình bị thu hút bởi Vipassana suốt nhiều năm qua. Bởi trí tuệ về vô thường không làm con người trở nên lạnh lùng. Ngược lại, nó giúp ta nhìn thấy khổ một cách rõ ràng hơn mà không bị cuốn đi bởi những phản ứng quen thuộc. Mình vẫn đang học bài học ấy mỗi ngày, từ chỗ không thấy khổ, đến chỗ thấy khổ nhưng không bị dòng chảy cảm xúc mãnh liệt đó dẫn dắt, gây ám ảnh.

Bởi vì luôn cần ít nhất một người đứng vững trên bờ, đủ bình tĩnh để đưa tay ra, trong lúc một ai đó bị chìm đắm và ngụp lặn trong mớ cảm xúc hỗn loạn.