Hành trình Vipassana – Năm thứ 8
Phục vụ Part-time tại cơ sở tu tập Y Sơn
Một khoá phục vụ đầu năm vừa xong 
khoá này mình bất đắc dĩ đăng ký part-time thui, vì vài lý do riêng tư. Nhưng khi dấn thân vào trải nghiệm đột ngột chưa thể hình dung rõ về nó, mình mới được đi qua nhiều góc cạnh kì lạ khác trong mình. Và từ cái riêng tư mơ hồ ấy, nó trở thành cái chung cho tất cả những ai cùng hiện diện trong không gian gói gọn nơi Y Sơn. Mọi thứ mở ra rõ ràng và sắc nét hơn, đột ngột cuốn phăng mình vào những luồng gió lớn. Mình nhìn thấy mình rõ hơn, trong tương quan với mọi người và mọi sự kiện dồn dập từng giây từng phút trong chỉ vỏn vẹn 6 ngày. Lần đầu đi phục vụ mà cảm giác như chơi game sinh tồn =.= chiến đấu từng giây từng phút vì quá ít người, mà lại toàn người mới chưa có niềm tin vững vàng vào Dhamma để hợp tác, khâu tổ chức của nơi này cũng còn lung tung.
Mình không còn là mình của ngày chủ nhật tuần trước nữa. Điều này là chắc chắn.
Ngày mình vào là ngày 4 của khoá thiền, mọi thứ vẫn rối tinh rối mù. Mọi người vẫn hợp tác nhiệt tình, nhưng lại vừa phòng thủ trong cơn co ro sợ hãi những cảm giác kì lạ nào đó. Mình bước vào bếp liền cảm thấy tiêu cực căng thẳng nên tự nhủ, thui cứ khuấy động mọi người vui vẻ đi đã. Và mình bỗng dưng đi qua nỗi sợ cái bếp từ lúc nào không hay. Ngày cuối, mình chào mọi người về trước, anh quản lý bên nam bảo
– Cảm ơn em đã đến mang theo rất nhiều cung bậc cảm xúc cho nơi này. Ngày em vào, mọi người sống với thực tại hơn.
– Ủa chứ trước đó mọi người đang đi cảnh hả anh 
– Ừ mỗi người bận sống trong nỗi đau riêng. Em thuyết phục mọi người cùng hợp tác với nhau để tìm thấy niềm vui chung ngay trước mắt.
Nghe cũng hợp lý đấy =)) cung 3 Sư Tử mà. Chính mình cũng cảm thấy nếu chưa tạo được không gian làm việc vui vẻ, mình cũng khó hoàn thành tốt công việc của mình. Nên thật ra mình chỉ cố thiết kế môi trường cho thuận lợi với mình thui. Mình được vui trước, mọi người chỉ là được hưởng ké theo. Nói chung lá số đã tập trung hành tinh ở bán cầu đông thì cứ trên tinh thần chủ động, hong thể đợi ai mang đến niềm vui cho mình nhưng khó nha, mình chỉ gắng gượng được vài ngày để mọi thứ suôn sẻ vào guồng. Sau đó mình buông tay, mọi người cứ thế tiếp tục.
Vẫn là mình với sự khó chịu muốn thay đổi những sai sót mang tính hệ thống. Ngày cuối khoá mình rất nỗ lực rành mạch nêu ra các giải pháp cần thiết để giảm nhẹ áp lực cho các cá nhân. Rất khó để kéo một buổi họp từ công kích cá nhân, quay về tìm kiếm giải pháp nơi hệ thống. Không cẩn thận một chút, mọi người lại quay sang đổ lỗi cho nhau. Nhưng đây là môi trường giáo dục, nơi mỗi cá nhân được quyền yếu ớt để tìm kiếm nguồn lực hỗ trợ cho khoẻ mạnh và tự tin hơn. Vì thế các sai sót mang tính cá nhân phải được phép bộc lộ trong khung xương vững vàng của hệ thống. Đó mới là điều mình muốn xây dựng.
– Anh ơi, nếu cứ thế này, những người mới, khi chưa có niềm tin vững vàng nơi Dhamma, nhìn thấy chúng ta thế này, làm sao họ có thể tiếp tục? Em với anh thì dễ dàng rồi, vì niềm tin đã vững. Chúng ta phải xây dựng một hệ thống cho phép những người mới có thể đặt niềm tin vào chứ?
Và đó là khổ đau của mình. Khi đặt ai hay điều gì đó vào lòng, khó khăn của họ chính là nỗi đau của mình. Đó cũng là động lực cho phép mình cố gắng cứng cáp và chăm chỉ hơn mỗi ngày.
Nguyện cho mọi người được biết đến Dhamma và được sống trong an lành, giải thoát 
Phục vụ khoá 10 ngày tại cơ sở tu tập Thủ Đức
Đây là khoá phục vụ thứ 10 của mình 
không tính các khoá part-time khác. Khoá phục vụ này viên mãn, tròn trịa, gói gọn và đong đầy cảm xúc từ dưới bếp lên đến Thiền Đường.
Khoá này, mình vẫn làm văn phòng vì dưới bếp chậm chạp vụng về sợ ảnh hưởng tiến độ công việc. Khoá phục vụ có đông người quen nhất mình từng đi qua. Hai bạn nhỏ đi theo mình để ngồi khoá thiền đầu tiên trong đời, và những người chị người em đã đi cùng mình qua nhiều khoá thiền trước đó. Mình không biết phải kể gì từ khoá thiền này, giờ chỉ có thể tóm lược lại một lần mình tâm sự trong buổi tối họp quản lý với cô giáo, và lần cất lời duy nhất vào buổi tối metta cuối cùng với toàn thể phục vụ khoá.
Vào tầm khoảng ngày thứ 5 của khoá thiền, sau nhiều mệt mỏi vì cố gắng giằng co giữa việc chung và trách nhiệm cá nhân, mình khóc với hai cô giáo
“Cô ơi, thật sự con kiệt quệ. Đây là khoá phục vụ thứ mười của con, nhưng từng chút một con cứ mất dần niềm tin vào con người. Con sợ mình bỏ cuộc, con sợ mình không đủ phước để gặp được trợ lực trong những tình huống bão giông như hai khoá phục vụ gần đây. Khoá hồi tháng 6 năm ngoái, nếu không nhờ có Sư Cô ở đây động viên con, không nhờ cô giáo nỗ lực hết sức giữ con ở lại, chắc là con đã từ bỏ con đường này. Con mất nửa năm để quay lại phục vụ, roi đột ngột gặp nhiều chuyện ở Y Sơn khiến con lại thêm đổ vỡ. Con sợ nếu một lúc nào đó con lại gặp khó khăn, nhưng không đủ may mắn có được trợ duyên tốt, con sẽ rơi lại vào bóng tối.”
Hai cô im lặng lắng nghe lời than thở êm dịu trong tiếng sụt sịt khó khăn. Rồi Sư Cô từ tốn trả lời
“Con cứ nhớ đưa sự chú ý của mình từ đầu xuống chân trong những lúc nhận ra mình bắt đầu nặng nề là tốt rồi.”
Mình lại nói thêm
“Dạ, khoá tháng 6 đó, con cứ nhớ hoài lời Sư Cô. Lúc con ấm ức là cô ơi sao khoá này con xui nhiều chuyện quá. Cô bảo Vậy là hay rồi, nghiệp nó tới lúc trổ, mà trổ trong môi trường rung động tốt lành như này thì sẽ nhẹ nhàng hơn ngoài kia. Nó ra được là tốt rồi. Khiến con thêm vững tin hơn vào những gì mình đang làm.”
Nhìn lại, rõ ràng mình không sợ khó khăn, mình chỉ sợ mình không đủ sức đi lâu dài con đường rộng thênh thang này 
sợ một lúc nào đó khó khăn lại ập đến mà mình phải cô đơn chống chọi.
Trong khoảng thời gian kiệt quệ này, hai người chị trên văn phòng take care mình hết cỡ, cảm giác được chữa lành thật sự. Công việc của mình được giảm nhẹ hẳn 80%, cho phép mình có không gian và thời gian hồi phục, replace kí ức khó khăn cũ, trưởng thành hơn về mặt cảm xúc. Mình vui sướng hoàn thành nốt nhiều công việc tồn đọng tại nơi này mà chẳng có ai đủ thời gian và công sức hoàn thành trong mấy năm qua.
Đến ngày metta, sáng sớm, mình và chị gái thong thả xuống bếp nấu trà sữa, ăn uống dọn rửa như thường lệ, rồi vội vàng về phòng tắm gội sạch sẽ tươm tất như mọi ngày metta khác, mình mặc chiếc áo dài hồng nhạt xinh xinh bước vào Thiền Đường. Mọi nỗi đau đều bỗng nhẹ bẫng. Một buổi sáng metta dễ chịu nhẹ nhàng khi nhận được lời khen xinh xắn duyên dáng từ mọi người xung quanh, vẫn như thường lệ, ngày metta nào mình cũng được khen xinh 
Nhưng rồi tới chiều, khi phải rối mù trong đống báo cáo văn phòng. Mình quyết định tranh luận một trận thẳng thắn với anh đầu bếp thay vì tránh né suốt mấy ngày trước. Mình nêu ra quan điểm rõ ràng, trong cơn bực tức nhưng vẫn giữ hoà khí. Người anh trai này có thói quen dĩ hoà vi quý, tránh né và dồn nén các cơn bùng nổ, nên buổi tối metta cuối cùng, mọi người bắt đầu tranh thủ phàn nàn nốt những khó chịu trong lòng, nhân danh các câu hỏi. Hai cô giáo im lặng, vì thật ra không có câu trả lời. Mình cất tiếng
“Dạ, mấy hôm nay anh đầu bếp và mọi người đã chia sẻ nhiều rồi. Nay em xin phép nói ra đôi điều. Đây là khoá phục vụ thứ mười của em, cũng bước sang năm thứ tư phục vụ. Sự trưởng thành và tiến bộ của em song hành cùng sự hoàn thiện của tổ chức tại nơi này. Ban tổ chức đã rất nỗ lực để quy trình tổ chứ mỗi khoá thiền luôn được hoàn thiện hơn khoá trước đó. Ban tổ chức luôn ghi nhận mọi ý kiến đóng góp của từng phục vụ đi qua nơi này, nhưng nếu chưa đủ duyên thì vẫn chưa thể sửa chữa, cải thiện được ngay. Em đi qua tiến trình nhiều năm như vậy, và cũng có ý muốn sửa chữa nhiều thứ. Một trong số đó là dọn dẹp sắp xếp lại cái kho chứa đồ trong văn phòng, nó đã quá lộn xộn nhưng suốt 3 năm từ ngày em làm ở văn phòng, chẳng ai đủ sức lôi ra hết để dọn dẹp, sắp xếp lại cho công việc văn phòng được nhẹ nhàng thuận tiện hơn. Khoá này thật sự viên mãn với em, khi nhà bếp được yên ổn nhờ anh đầu bếp giỏi và tích cực giúp cái bếp được yên và Thiền Đường được êm. Em đã đi qua nhiều đầu bếp rồi nên mới có thể khẳng định điều này, dù đây là lần đầu anh làm đầu bếp với sự bàn giao công việc chưa được chỉn chu lắm khiến anh còn nhiều sơ suất, và em phải cãi với anh vài trận. Nhưng em rất biết ơn anh đã hoàn thành tốt vị trí của mình, cho phép em có thời gian thành toàn ý muốn dọn kho ăn tết.
Thì em đã phải đợi nhiều chuyện đủ duyên như thế mới thành tựu, thế nên em phải làm việc với sự nóng vội trong lòng. Nhiều lần em khủng hoảng vì tự cho rằng ý kiến của mình là đúng nhất, muốn mọi người phải thực hiện theo liền, muốn mọi thứ phải xong ngay xong vội. Nhưng em phải bao quát tình hình, và nhận ra rằng mọi vấn đề phát sinh trong quá trình phục vụ và học tập tại nơi này, nó phản ánh thực trạng của nền giáo dục yếu kém ở Việt Nam nói chung, và tổ chức Vipassana còn non yếu ở Việt Nam nói riêng. Tổ chức này chỉ mới là mầm non, và nếu không có niềm tin rằng một ngày nào đó nó sẽ to lớn cứng cáp quay lại cho mình quả ngọt, thì mình sẽ sớm bỏ cuộc. Giáo dục là công việc của chung, em nhận ra nếu mình chỉ phàn nàn mà không bắt đầu từ những nỗ lực nhỏ nhất, mình không làm thì cũng chẳng ai làm. Và nơi này cũng chỉ là một môi trường giáo dục như mọi môi trường khác. Nếu muốn mọi người trở nên tốt đẹp hơn, chỉ có một con đường duy nhất là đầu tư cho giáo dục.
Em cũng thường nói với mọi người, như một lời tự nhắc chính mình. Rằng đường đi thì rất nhiều, đi con đường nào thì cũng vậy thôi. Khởi đầu luôn vui, nhưng càng đi càng mệt mỏi và khổ sở. Vì mình dần xem trọng nó, mình muốn nó được tốt hơn vì mình cũng được hưởng lợi cùng với tiến trình lớn mạnh của nó. Nên mình thấy nặng nề dần. Nhưng nếu cứ hết vui lại bỏ cuộc, nhảy từ bề mặt này sang bề mặt khác, mình sẽ chẳng bao giờ đi sâu hơn thực tại trước mắt, sẽ không thể trưởng thành, vượt lên trên giới hạn của chính mình. Vì thế em mong mọi người chọn được cho mình một con đường, và cứ thế đi thật lâu dài và vững chãi trên con đường đó.”
Mọi người Sadhu, và Sư Cô chốt một câu chúc tết
“Mùa Xuân của người đời là niềm vui. Mùa Xuân của người tu là chánh niệm. Mùa Xuân của thiền sinh Vipassana là sự bình tâm. Người đời chuyển kiếp khi cái thân chết đi. Nhưng thiền sinh Vipassana một lần dừng được một phản ứng là một lần chuyển kiếp. Chúc cho mọi người đi biết mình đi, ăn biết mình ăn, nói biết mình nói.”
Và khoá thiền được đóng lại gọn gàng, với một hộp bánh chúc Tết từ Sư Cô, và cái cụng đầu chào tạm biệt từ cô giáo. Cô choàng tay ôm mình và người chị gái đồng hành cùng mình, xúc động không nói nên lời.
Khép lại một hành trình cũ thật đẹp. Mình dọn dẹp sửa soạn đón một năm mới thật tươi tỉnh. Và khoá phục vụ tiếp theo là một bước ngoặc mới: Phục vụ khoá 20 ngày thật sự đáng mong đợi và nhiều thử thách ở phía trước
Con xin hồi hướng mọi phước báu đã có đến chúng sanh Nguyện cho mọi người được an vui, hoà hợp, được siêu sanh tịnh độ, được giải thoát
Phục vụ khoá 20 ngày tại trung tâm Bhasura Tây Ninh
Những ngày đi Ấn Độ trước đây, nhìn thấy Sư Cô phái khất sĩ mặc chiếc áo lam được cắt theo phom ngũ thân xưa, đội nón lá, đi giữa những thánh tích, xung quanh toàn người Ấn, mình cảm nhận một sự giao thoa rất khẽ, như hai lớp văn hoá chạm vào nhau nhưng chưa kịp thấm, có một độ lệch nhẹ khiến mọi thứ vừa đẹp vừa lạc lõng, như thể hình tướng đã gặp nhau rồi nhưng tâm thức vẫn còn đứng ở hai bờ khác nhau, chưa đủ thời gian và chiều sâu để hoà vào thành một dòng chảy chung.
Hai mươi ngày vừa qua ở trung tâm thiền Bhasura Tây Ninh, mình như đi về lại không gian tu tập Ấn Độ nhưng là giữa lòng Việt Nam. Chúng mình đội những chiếc nón lá đi giữa cái nắng Tây Ninh bừng bừng, nắng vẫn gắt gỏng như ở Bồ Đề Đạo Tràng nhưng nắng Việt có một chất rất khác, nó dày, nó gần, nó chạm vào da thịt rõ rệt. Và chính trong cái nền rất địa phương đó, phương pháp tu tập nguyên thuỷ từ Ấn Độ bỗng thấm đẫm hơn, vì lần này sự giao thoa không nằm ở hình ảnh bên ngoài nữa mà nằm ở bên trong, trong cách mình ngồi, cách mình thở, cách mình quan sát từng cảm thọ, nên mọi thứ tự nhiên hoà lại một cách rất lạ lùng, rất lặng yên mà sống động.
Đôi khi giữa tiếng tụng kinh của người thầy Ấn Độ, mình nghe văng vẳng tiếng karaoke miền Tây thở than, câu hát quen thuộc chen vào như một đường nứt nhỏ trong không gian tĩnh lặng, “Em vẫn chờ anh nơi đây bên lở – Rồi nhớ thương anh câu hát mong chờ.”
Mình được nhắc nhở rằng đời sống chưa bao giờ tinh khiết theo kiểu tách biệt hoàn toàn. Nó luôn có một chút “lẫn”. Và chính trong cái lẫn đó, người tu mới thấy rõ mình đang đứng ở đâu. Không phải trong hang động Himalaya, mà là ngay giữa đời sống có tiếng hát sến, có nắng Tây Ninh, có nón lá mà tâm vẫn giữ được một dòng chảy rất cổ xưa.
Trong những điều kiện địa phương khác biệt, lại còn cách biệt bởi hàng ngàn năm thời gian, mọi người vẫn kiên nhẫn giữ lấy lề, giữ lấy những gì là cốt tuỷ nguyên thuỷ của phương pháp, từng chút một đi theo những chỉ dẫn đã được truyền lại từ hơn 2500 năm trước, và điều này tạo ra một cảm giác rất đặc biệt, như thể mình đang đứng trong một dòng chảy không có điểm bắt đầu cũng không có điểm kết thúc, nơi những lời dạy cổ xưa không nằm trên giấy hay trong sách, mà sống trong từng hành động rất nhỏ của hiện tại,
“Việc thiện nào đã làm, tiếp tục tăng trưởng,
Việc thiện nào chưa làm, hãy bắt đầu làm,
Việc bất thiện nào đã làm, hãy dừng lại,
Việc bất thiện nào chưa làm, hãy lánh xa”
Những câu chữ đơn giản đó không còn là lời khuyên đạo đức, mà trở thành một hệ quy chiếu rất rõ ràng cho cách mình tồn tại từng khoảnh khắc.
Trong những lời nói khe khẽ giữa những người phục vụ, chúng mình vẫn dùng tiếng Việt, rất đời thường và quen thuộc, nhưng bên dưới lớp ngôn ngữ đó là một sự giao nhau của tâm thức được định hình bởi những từ ngữ Pali cổ xưa. Như thể mình đang mang trong người một chiều sâu không chỉ thuộc về ba mươi năm sống ở đây, mà còn là sự tích tụ của rất nhiều lớp văn hoá, rất nhiều đời sống, và khi không gian tu tập mở ra, nó gợi nhắc lại tất cả những điều đó, làm cho mọi thứ trở nên vừa gần vừa xa, vừa hiện tại vừa xa xăm. Càng chăm chú vào việc mình đang làm, không gian càng tĩnh lặng nhưng lại sáng bừng. Như bình minh và hoàng hôn cùng một lúc.
Giữa tất bật của công việc phục vụ, cái tâm vẫn đứng yên. Nó được neo vào một chí nguyện rõ ràng, được nâng đỡ bởi một từ trường của những rung động lành. Hai mươi ngày trôi qua giống như một giấc mơ, nhưng là giấc mơ có cấu trúc, có chiều sâu, để lại dấu vết rất rõ.
Mình sực tỉnh trong chuyến xe đò từ Tây Ninh về Sài Gòn, giọng bác tài gắt gỏng những câu chửi văng vẳng suốt ba tiếng như một dòng nhiệt không ngừng phả ra. Máy lạnh vẫn vù vù nhưng không làm dịu được cái nóng bên trong bác ấy. Nó quá trái biệt với sự mát mẻ trong lòng những người phục vụ dưới cái nắng 35 độ Tây Ninh 20 ngày vừa qua.
Trong khoảnh khắc đó làm mình thấy rõ một điều rất cụ thể, cùng một điều kiện vật lý, có người ở trong đó vẫn mát, có người lại cháy, sự khác biệt không nằm ở thời tiết hay không gian, mà nằm ở cách tâm mỗi người đang vận hành, một bên là tâm đã được quan sát và làm mềm đi, một bên là tâm phản ứng liên tục với những gì đang xảy ra.
Rồi mình được xoa dịu bởi một ly matcha từ quầy cà phê vỉa hè trong con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo. Một không gian rất Sài Gòn, rất đời thường giản dị, mọi thứ được làm với một sự ung dung rất riêng, kiểu phong thái của những người bán cà phê đen đá thời cô ba Sài Gòn. Ly matcha được pha bởi loại bột và sữa đắt tiền, vị ngon không kém những quán xịn mịn. Mình thích thú ấn tượng với ly matcha đạt tiêu chuẩn Nhật Bản có thể tồn tại nguyên vẹn trong một góc rất Việt Nam.
Mình ngồi nhâm nhi ly matcha giữa cơn gió hiếm hoi trong sân nhà cũ, nghe tiếng rao “ai ve chai hông” vang lên rất quen, tự nhiên thấy mọi sự khác biệt không còn là những thứ cần phải dung hoà hay giải quyết, nó chỉ đơn giản là những lớp sóng đang đi qua nhau, đôi lúc chồng lên, đôi lúc lệch nhịp, và chính sự giao thoa khẽ khàng đó tạo nên một vẻ đẹp rất khó gọi tên, cứ bình tâm mà cảm nghiệm.